شماره ی پنجاه و چهارم نشریه ی اویرنجی باخیشی  امروز یکشنبه (۸۷/۱۱/۲۷) ، به همت دانشجویان فعال هویت طلب این دانشگاه انتشار یافت.

برای دانلود فایل PDF روی لینک زیر کلیک کنید.

http://www.uplod.ir/download.php?file=723114

ارک علیشاه تبریز یا انبار مصلی

 http://arkqalasi.blogfa.com/

پايان پرونده رسوايي دانشگاه زنجان: متجاوز تبرئه، قرباني شلاق‏

پس از وقايع خردادماه در دانشگاه زنجان انتظار مي رفت معاون دانشجويي که در صدد هتک حرمت يک دختر دانشجو بود ‏به مجازاتي مناسب محکوم شود اما با اعلام جزييات اين پرونده ، مشخص شد که نه تنها اين انتظار بجا نبود، بلکه علاوه بر ‏مشابه بودن حکم متجاوز و قرباني، حتي راي تبعيد استاد خطاکار نيز در دادگاه تجديد نظر لغو شده است. ‏

جمال انصاري رييس دادگستري استان زنجان روز گذشته به خبرگزاري کار ايران (ايلنا) گفت: "معاون وقت دانشگاه ‏زنجان به 30 ضربه شلاق تعزيري و 30 ضربه شلاق تعليقي و دختر دانشجوي دانشگاه زنجان نيز به 30 ضربه شلاق ‏تعزيري محکوم شدند."‏

به عبارت ديگر از آنجا که حکم معاون سابق دانشگاه زنجان تا تخلفي مجدد اجرا نمي شود، مي توان مجازات او را با دختر ‏دانشجوي قرباني برابر دانست. ‏

پيش از اين همچنين اعلام شده بود که حسن مددي معاون دانشگاه به خاطر "سوءاستفاده از مقام خود" در دادگاه بدوي به ‏تبعيد از زنجان محکوم شده است، اما انصاري ديروز خاطر نشان کرد:"از سوي دادگاه بدوي معاون وقت دانشگاه زنجان به ‏تبعيد نيز محکوم شده بود که دادگاه تجديدنظر اين مجازات را لغو کرد‏‎.‎‏"‏

داستان يک تجاوز

بيست و پنجم خرداد گذشته دانشجويان دانشگاه زنجان فيلمي را روي اينترنت قرار دادند که در آن معاون دانشجويي ‏دانشگاه ‏زنجان در يک اتاق در بسته قصد تعرض به يک دانشجوي دختر را داشت. انعکاس اين رويداد که در دانشگاه هاي ايران کم ‏سابقه بود، موجب شد تا دانشجويان دانشگاه زنجان در اعتراض به اين عمل، دست به تحصن بزنندکه متعاقب آن رييس ‏دانشگاه از دانشجويان عذرخواهي کرد و قول داد موضوع را پيگيري کند. ‏

سه روز بعد تحصن دانشجويان پايان يافت و معاون متخلف اين دانشگاه، چنانکه مقام هاي محلي اعلام کردند تعليق شد؛ اما ‏بعد از چند روز نوع برخورد ‏مسئولان وزارت علوم و دستگاه قضايي تغيير کرد بطوريکه محمد مهدي زاهدي وزير علوم ‏با بيان اينکه "هنوز اتهام ‏ثابت نشده، فيلم چيزي را نشان نمي دهد، عمل دانشجويان غيرشرعي و غيراخلاقي بود"، در ‏حمايت از معاون دانشگاه ‏زنجان موضع گيري کرد.‏

از سوي ديگر در حاليکه نماينده زنجان در مجلس شوراي اسلامي در جمع دانشجويان از آنها حمايت کرد و اعتراض ‏دانشجويان را درست دانست، اما ‏دادستان زنجان با گفتن اينکه ‏‎"‎افشاي گناه از خود گناه مهم‌تر است، ما به هر دو جرم ‏رسيدگي مي کنيم‎"‎، عملا خطاکار ‏اصلي را دانشجوياني دانست که از اين رويداد فيلم تهيه کرده بودند. ‏

دو هفته بعد از اين اظهارات، در ميانه هاي تيرماه ابتدا دختر دانشجو و سپس چند تن از دانشجويان افشاکننده تخلف ‏معاون ‏دانشجويي بازداشت شدند‎. ‎اين ماجرا وقتي عجيب تر شد که همزمان معاون متخلف دانشگاه با قرار وثيقه آزاد شد؛ ‏چند روز ‏بعد هم دادستان دادگستري زنجان با اعلام اينکه "بين دو متهم دانشگاه زنجان صيغه محرميت جاري شده ‏است"، به نوشته ‏خبرنامه اميرکبير، مقدمات تبرئه حسن مددي را فراهم ساخت‏‎.‎

اين سرانجام پرونده رسوايي اخلاقي معاون دانشگاه زنجان نبود چرا که شهريور ماه دانشجويان بازداشتي آزاد شدند و اعلام ‏شد براي معاون دانشگاه و دختر دانشجو احکامي صادر شده است. در آن مقطع جزيياتي از اين حکم اعلام نشد اما آنچه ‏مشخص بود نهاد قضايي و ساير نهادها براي محکوميت يا عدم محکوميت معاون دانشگاه دچار کشمکش هايي بوده اند. ‏

هرچند در حکم دادگاه اوليه دختر دانشجوي قرباني تنها به همان سي ضربه شلاق محکوم شده اما پرونده و محکوميت حسن ‏مددي معاون سابق دانشجويي دستخوش تغييرات زيادي شد. او آنچنان که اينک براي اولين بار رييس دادگستري زنجان ‏گفته، ابتدا به شلاق و تبعيد محکوم شده بود، در دادگاه تجديد نظر تنها به مجازاتي برابر با دختر قرباني محکوم شده است. ‏

‏حمايت از متجاوزان

موضوع سوءاستفاده يک مقام از موقعيت خود به منظور سوءاستفاده دختران و زنان اولين بار نيست که در چنين سطحي ‏مطرح مي شود. تقريبا يکسال پيش وقتي فرمانده وقت نيروي انتظامي استان تهران برکنار شد، خيلي زود فاش شد که وي ‏در پي برگزاري "نماز جماعت با شش زن برهنه" برکنار شده است.در مورد او نيز با اينکه چند هفته ديگر يکسال از آن ‏پرونده مي گذرد، هنوز فرجام داستان معلوم نيست. ‏

در محيط دانشگاه نيز واقعه زنجان تنها ماجراي ماه هاي اخير نبود ؛ چرا که نوزدهم ارديبهشت ماه نيز حدود دويست ‏دانشجوي دانشگاه رازي کرمانشاه در اعتراض به تعرض معاون حراست به يکي از دانشجويان دختر تجمع کردند و ‏خواستار برخورد با مسئولان حراست شدند‎.‎‏ دانشجويان در آن زمان اعلام کردند که معاون حراست دانشگاه با "سوء ‏استفاده" از مقام خود و پرونده‌سازي براي يک دختر دانشجو، وي را مجبور به برآورده کردن خواسته‌هاي جنسي خود کرده ‏است‎.‎

جالب اين است که در اين موارد وزارت علوم يا موضع مشخصي نمي گيرد و يا اگر وارد شود در کنار متجاوز قرار مي ‏گيرد؛ به همين دليل دو روز پيش کميسيون زنان دفتر تحکيم وحدت به شدت از "سياست حمايتي وزارت علوم از مسئوليني ‏که به دختران دانشجو تجاوز مي‌کنند" انتقاد کرد.‏

در نامه اي که اين کميسيون خطاب به وزير علوم جمهوري اسلامي ايران نوشت ، آمده بود: "مساله تعرض و تجاوز به ‏دانشجويان دختر از سوي مسئولان دانشگاهي امري است که در دولت نهم بارها شاهد آن بوديم اما نحوه برخورد شما و ‏مسئولان تحت امرتان از خود اين فجايع اسفناک‌تر بود‎.‎‏"‏

کميسيون زنان دفتر تحکيم وحدت از وزير علوم دولت احمدي نژاد پرسيده: "آيا در قاموس شما اين اعمال ننگ‌آور پسنديده ‏است که از اين مسئولين حمايت مي‌کنيد؟ چرا دانشجويان معترض به رفتار مأمورين متجاوز حراست، معاون دانشجويي و ‏کارمندهاي دانشگاه بايد به زندان بروند و در دادگاهي ناعادلانه محاکمه شوند؟"‏

اشاره اين نامه به دانشجوياني است که همزمان با رسويي اخلاقي معاون دانشگاه ، دست به تحصن زدند و يک ماه پس از ‏پايان تحصن شان، يک به يک دستگير و روانه زندان شدند. اين دانشجويان هرچند اکنون با وثيقه آزاد هستند اما ديروز ‏رييس دادگستري زنجان با ياد کردن از اين دانشجويان تحت عنوان "متهمان بخش دوم پرونده دانشگاه زنجان" ، اظهار ‏داشت: "براي هشت نفر از افرادي که در تشکيل تجمع، اعتصاب و بر هم زدن آرامش دانشگاه دخالت داشتند، کيفرخواست ‏صادر شده و پرونده به دادگاه انقلاب زنجان ارجاع شده است‎.‎‏"‏

انصاري افزود :"هفت نفر از هشت نفر در ابتدا بازداشت شدند که پس از طي مراحل مقدماتي براي آنها وثيقه مناسب صادر ‏شد که همگي آنها پس از توديع وثيقه آزاد شدند‎.‎‏ ‌متهم هشتم اين پرونده از ديد ما مجهول المکان است و هنوز نتوانسته‌‏ايم به ‏آن شخص دسترسي پيدا کنيم‎.‎دادگاه انقلاب زنجان به دليل آنکه به يکي از متهمان دسترسي نداشته يک نوبت آگهي داده و در ‏آن زمان دادگاه در نيمه دوم اسفند ماه اعلام شده است‎.‎‏ دادگاه در زمان اعلام شده به طور قطع برگزار مي‌‏شود و به اتهامات ‏متهمان پرونده رسيدگي خواهد کرد‎.‎‏"‏

نشریه ی اویرنجی باخیشی بعد از حدود دو سال وقفه امروز شنبه (۸۷/۱۱/۱۹) ، به همت دانشجویان فعال هویت طلب این دانشگاه انتشار یافت.

این نشریه کار دوباره ی خود از شماره ی ۵۳ آغاز کرده و هر هفته انتشار خواهد یافت.

برای دانلود فایل PDF روی لینک زیر کلیک کنید.

  http://www.uplod.ir/download.php?file=473907

http://www.4shared.com/file/84916464/1f6a5134/oyrenci_baxisi_53.html

پروفسور علیرضا اصغرزاده

آغاز به کار سایت کمپین امضا برای آموزش زبان مادری

اویرنجی: با نزدیک شدن به روز جهانی زبان مادری خواستها مبنی بر تدریس به زبان مادری در سراسر آذربایجان افزایش بافته است. در این راستا سایت کمپین امضا برای آموزش زبان مادری نیز فعالیت خود را آغاز نمود. خوانندگان عزیز با ورود به این سایت می توانند در این کمپین ملی شرکت کنند.

استقبال مردم ترکیه از اردوغان

 هزاران نفر از مردم ترکیه برای اعلام حمایت خود از واکنش اردوغان، نخست وزیر کشورشان، به شیمون پرز، رئیس رژیم صهیونیستی، و ترک اجلاس داووس، در استانبول تجمع کردند تا از اردوغان به هنگام بازگشت از سوئیس همانند قهرمانان استقبال کنند.

اجتماع کنندگان، اظهارات اردوغان را در نشست غزه در اجلاس داووس، مایه افتخار و حرکتی به جا دانسته و اعلام کردند اردوغان درمقابل چشم جهانیان درس بزرگی به رژیم صهیونیستی داد.

شبکه‌های تلویزیونی  اعلام کردند سه هزار نفر در اطراف فرودگاه بین المللی اتاتورک در استانبول تجمع کرده بودند و در استقبالی گرم از اردوغان، پرچمهای ترکیه را در دست داشتند.

تظاهرکنندگان با دادن شعارهایی، اسرائیل و حمله آن را به نوار غزه محکوم کردند . تظاهرکنندگان بامداد جمعه در فرودگاه استانبول بدون اعتنا به سرمای شدید شعار می‌دادند «ما به تو افتخار می‌کنیم».

رجب طیب اردوغان در نشست غزه در اجلاس داووس که با حضور «شیمون پرز»، رئیس رژیم صهیونیستی، «بان کی مون»، دبیرکل سازمان ملل متحد و «عمروموسی»، دبیرکل اتحادیه عرب برگزار شده بود با اشاره به جنایات رژیم صهیونیستی در غزه، ضمن اینکه رژیم صهیونیستی را قاتل زنان و کودکان بی گناه دانست در اعتراض به حمایت رئیس نشست از رژیم صهیونیستی، با تصریح اینکه اجلاس داووس برای وی پایان یافته است، این نشست را ترک کرد.

پرز به هنگام مباحثه در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس در سوئیس ودر سخنانی در دفاع از حمله اسرائیل به غزه از اردوغان با صدای بلند و در حالیکه دستش را با عصبانیت به سوی اردوغان دراز کرده بود سئوال کرد: «اگر این موشکها هر شب به استانبول اصابت می‌کرد واکنش تو چه بود»؟

اردوغان در پاسخ به پرز گفت: «جناب پرز! شما از من مسن‌تر هستی، صدایت هم خیلی بالا می‌رود. معتقدم که این طور بالا رفتن صدای شما ریشه در یک احساس روانی گناه دارد اما مطمئن باش که صدای من این طور بالا نخواهد رفت. پای کشتار که وسط بیاید، شما خوب بلدید بکشید. من خوب می‌دانم که شما در سواحل چطور بچه‌ها را هدف می‌گیرید و می‌کشید. در سرزمین‌شما دو نخست وزیر پیشین بودند که حرف‌هایی زده‌اند که برای من مهم است. شما نخست وزیرانی داشتید که می‌گفتند وقتی بر روی تانک وارد سرزمین‌های فلسطین می‌شود، در خود احساس لذت می‌کنند! شما با من با ارقام صحبت کردید، من هم حاضرم نام این افراد را ببرم، شاید در میان شما کسی کنجکاو باشد که بداند. من کسانی را هم که برای چنین ظلمی کف می‌زنند تقبیح می‌کنم، زیرا فکر می‌کنم، تشویق این قاتلین کودکان، و این قاتلین انسان‌ها، خود نوعی جنایت علیه بشریت است. توجه کنید. در این جا نمی‌توانیم از یک حقیقت صرف نظر کنیم. من در یادداشت‌‌هایم [از سخنان آقای پرز] خیلی نکته برداری کردم اما در این جا فرصت پاسخ‌گویی به همه آن موارد را ندارم در این جا من فقط دو مطلب را به شما عرض خواهم کرد».

 (در این هنگام مدیر نشست با عبارات و حرکات دست سعی می‌کند مانع از سخنان اردوغان شود)

 اردوغان دست مجری را پس زده و می‌گوید: «اجازه بدهید و صحبتم را قطع نکنید. اول این که  تورات در بند ششم آمده است که "نباید دست به قتل بزنید". اما در اینجا [فلسطین] کشتار می‌شود. اما دوم؛ توجه کنید که این هم خیلی شنیدنی است. «گیلعاد آتزمون» می‌گوید: «بربریت و توحش اسرائیل، بسیار فراتر از هرگونه ظلمی است»، در کنار این مطلب، «آوی شالوم» پرفسور «روابط بین‌الملل» از دانشگاه آکسفورد در روزنامه انگلیسی «گاردین» گفته است: «اسرائیل به یک دولت راهزن تبدیل شده است».

 (در تمام مدت ایراد نکته دوم، مدیر جلسه با حرکات مستقیم فیزیکی و حتی زدن دست روی شانه اردوغان، سعی در پایان دادن به سخنان او دارد).

در این مرحله «اردوغان» از فرط غضب  بدون این که حتی به مدیر جلسه نگاه کند، دست او را پس زد و این گونه به سخنان خود پایان داد: «از تو هم خیلی متشکرم!! از تو هم بسیار متشکرم! برای من از این لحظه به بعد، «داووس» پایان یافته است. دیگر در اجلاس «داووس» حضور نخواهم یافت. شما اجازه صحبت نمی‌دهید. (اردوغان با دست به «پرز» اشاره کرده) 25 دقیقه صحبت کرد،و من 12 دقیقه صحبت کردم. این قابل قبول نیست».

(اردوغان با برداشتن یادداشت خود، بدون اینکه به پرز و بان کی مون نگاه کند از جای خود برخاست و جلسه را ترک کرد.

پاسخ‌های اردوغان به پرسش‌های خبرنگاران

رجب طیب اردوغان پیش از حضور در میان مردم در فرودگاه استانبول در گفتگو با خبرنگاران، گفت: «رئیس نشست در حالیکه در بخش اول جلسه صحبت‌های وی و عمر موسی را پس از کمتر از 15 دقیقه قطع کرد اما شیمون پرز بدون هیچگونه دخالتی از سوی رئیس جلسه 25 دقیقه صحبت کرد و در طول صحبت‌های خود به شکلی غیرقابل قبول به پرخاشگری با صدای بلند و امرگونه پرداخت».

اردوغان با تصریح این مطلب که وی به نمایندگی از طرف 72 میلیون شهروند ترکیه ای در این جلسه شرکت کرده و موظف به حفظ شخصیت و غرور مردمش است، گفت: «من رهبر یک عشیره نیستم نخست وزیر ترکیه هستم . کاری را کردم که باید می‌کردم».

اردوغان افزود: «اگر ما سربه‌زیر هستیم کسی نباید از نجابت ما سو استفاده کند و به همین دلیل در آنجا هرآنچه که لازم بود، انجام دادم و از این پس نیز انجام خواهم داد».

نخست‌وزیر ترکیه گفت: «رئیس جلسه در دور دوم صحبت‌ها در حالی‌که وی در حال پاسخ به اظهارات پرز و اتهامات وی بود، با حرکت دست درصدد قطع صحبت‌های او برآمد و قصد داشت که پایان جلسه را اعلام کند».

اردوغان افزود: «در چنین وضعی که از ادامه صحبت‌های وی ممانعت شد، برای حفظ اعتبار کشورش تصمیم به ترک جلسه گرفتم.»

نخست وزیر ترکیه در پاسخ به سئوال یکی از خبرنگاران با اشاره به اینکه موضع گیری‌های ترکیه نه در قبال یهودیان و نه در مقابل مردم اسراییل، بلکه در قبال رهبران اسرائیل است، گفت: «متاسفانه رهبران این رژیم مهارت خاصی در منحرف کردن افکار عمومی ‌و وارونه جلوه دادن واقعیات دارند».

نخست وزیر ترکیه پس از برگزاری نشست مطبوعاتی، با حضور در میان مردم به ابراز احساسات آنها پاسخ گفت.

"MƏNİM ÜRƏYİMSƏ O TORPAQLARDADIR"

Azıb arzularım Cıdır düzündə,
Şaqraq gülüşlərim Qarabağdadır.
Dünyanın ürəyi mənim gözümdə,
Mənim ürəyimsə o torpaqdadır.

Gəzir xəyallarım ulu Göyçəni,
Ürəyi söz ilə dolu Göyçəni,
İndi qubarlıdır yolu Göyçənin
İzlərim hələ də o torpaqdadır.
Daha gəlmir ətri xarı bülbülün,
Əsirdir sevgili yarı bülbülün,
Duyula naləsi barı bülbülün,
Həsrəti o güldə ,o yarpaqdadır.

Qalxın, ər igidlər, qalxın ayağa,
And için, üz qoyun ana torpağa,
Sarılın müqəddəs ulu bayrağa,
Azadlıq işığı o bayraqdadır.

Narahat ruhları tez sevindirin,
Düşmənin başını yerə endirin,
Dünyaya zəfərdən xəbər göndərin,
Qəlbimin sevinci o soraqdadır.

Azıb arzularım Cıdır düzündə,
Şaqraq gülüşlərim Qarabağdadır.
Dünyanın ürəyi mənim gözümdə,
Mənim ürəyimsə o torpaqdadır .

آشنایی با حقوق اقلیت های قومی و نژادی

ترجمه ا. فرزام

تبعیض های قومی و نژادی همچنان یکی از معضلات اصلی جهان امروز است که اقلیت ها و گاهی اکثریت ها از آن رنج می برند. بیشتر تلاش های نخستین کوشندگان بین المللی حقوق بشر معطوف به مسئله ی آپارتاید در آفریقای جنوبی بود که در سال 1994 به آن خاتمه داده شد. با این حال، مبارزه با نفرت و تبعیض قومی و نژادی ادامه دارد. به خصوص در دهه ی 1990 که برخی از بدترین مناقشات قومی جهان در بالکان و در ناحیه ی دریاچه های بزرگ آفریقا [در کشورهای رواندا و بروندی] رخ داد مسئله ی حقوق قومیت ها دوباره به صورت حادتری مطرح شد

پیشگفتار 

یکی از اصول بنیادی حقوق بشر این است که همه ی انسان ها آزاد زاده می شوند و باید از حرمت و حقوق برابر برخوردار باشند. تبعیض قائل شدن  و تعقیب قضایی برپایه ی نژاد و قومیت تخطی آشکار از این اصل است. تبعیض علیه قومیت ها می تواند شکل های مختلفی داشته باشد. بیرحمانه ترین آن نژادپرستی است. نسل کشی، آپارتاید و صورت های کمتر آشکار تضییع حقوق همگی از شیوه های نژادپرستانه محسوب می شوند. این شیوه ها گروه های قومی را از داشتن برابری حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی با سایر گروه های اجتماعی محروم می کند.

تبعیض های قومی و نژادی همچنان یکی از معضلات اصلی جهان امروز است که اقلیت ها و گاهی اکثریت ها از آن رنج می برند. بیشتر تلاش های نخستین کوشندگان بین المللی حقوق بشر معطوف به مسئله ی آپارتاید در آفریقای جنوبی بود که در سال 1994 به آن خاتمه داده شد. با این حال، مبارزه با نفرت و تبعیض قومی و نژادی ادامه دارد. به خصوص در دهه ی 1990 که برخی از بدترین مناقشات قومی جهان در بالکان و در ناحیه ی دریاچه های بزرگ آفریقا [در کشورهای رواندا و بروندی] رخ داد مسئله ی حقوق قومیت ها دوباره به صورت حادتری مطرح شد.

دیکشنری انگلیسی کالینز نژاد را چنین تعریف می کند: "گروهی از مردم دارای نیای مشترک، که ویژگی های ظاهری متمایزی دارند (مانند رنگ یا نوع پوست یا مو یا قامت)." همین دیکشنری قوم را چنین تعریف می کند: " گروه های انسانی که ویژگی های نژادی، دینی، زبانی و دیگر ویژگی های مشترک دارند."

درقانون حقوق بین المللی حقوق بشر واژه ی نژاد معنای گسترده تری دارد و اغلب به تمایزات مبتنی بر دین ،قومیت، گروه اجتماعی، زنبان و فرهنگ اطلاق می شود. در حقوق بشر بین الملل گاهی "نژاد" برای اطلاق به گروه هایی که نیای زیستی و نژادی مشترکی ندارند هم به کار می رود، مثلاً نظام های کاستی در هند یا ژاپن.

ماده ی 1 از کنوانسیون بین المللی برای امحای تبعیض نژادی  (مصوب 1965) تعریف از "نژاد" ارائه نمی دهد، اما "تبعیض نژادی" را چنین تعریف می کند: "هر گونه تبعیض، محرومیت، محدودیت، یا ترجیح بر پایه ی نژاد، رنگ، نیا، یا منشاء ملی یا قومی که هدف یا نتیجه ی آن لغو یا محدودیت حق برابر اقلیت ها در برخورداری از حقوق بشر و آزادی های بنیادی سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و همه ی دیگر حیطه های حیات اجتماعی باشد." به این ترتیب قومیت صراحتاً ذیل تعریف "نژاد" گنجانده شده است. اغلب معاهدات حقوق بشری صرفاً به "نژاد" اشاره می کنند و واژه ی "قومیت" را به کار نمی برند.

حقوق مورد بحث

حقوق قومی و نژادی اقلیت ها در قانون حقوق بشر بین الملل چنین تضمین شده است:

حق صیانت در برابر تبعیض ها، نفرت و خشونت نژادی:

قانون بین الملل حقوق بشر دولت ها را ملزم می دارد تا از هرگونه تبعیض نژادی اجتناب کنند و معیارهایی وضع کنند تا مؤسسات و سازمان های عمومی  و نیز افراد چنین تبعیض هایی اعمال نکنند. توصیف این معیارهای لازم، در معاهدات مختلف یکسان نیست اما می تواند شامل این موارد باشد : الزام دولت ها به بازنگری قوانین و سیاست ها، و حصول اطمینان از اینکه قوانین تبعیض آمیز نیستند؛ امحای جداسازی های نژادی و آپارتاید؛ ممنوعیت تبلیغات حاکی از برتری نژادی؛ و ممنوع کردن سازمان هایی که به تبعیض و نفرت نژادی دامن می زنند.

حق قانونی برابری در پیشگاه قانون، فارغ از منشاء نژادی یا قومی اقلیت های نژادی و قومی حق دارند از حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برابر با سایر گروه ها برخوردار باشند. اغلب معاهدات حقوق بشر (حتی آنهایی که مشخصاً به مسئله ی نژاد و قومیت نپرداخته اند) صراحتاً حاوی  مفاد ضد-تعبیض هستند و دولت ها را ملزم می دارند که اصول حقوق بشر را به طور یکسان در مورد تمام مردم، فارغ از نژاد، دین ، منشاء اجتماعی و غیره اعمال کنند.

حق اقلیت های نژادی و قومی برای برخورداری از فرهنگ خود، انجام مناسک عبادی خود و کاربرد زبان خود این حق در چندین معاهده ی بین المللی حقوق بشر ذکر شده است و دایر بر این است که گروه های نژادی و قومی باید آزاد باشند تا مطابق سنت های فرهنگی خود زندگی کنند. گاهی ممکن است میان رویه های  فرهنگی، دینی، یا زبانی و ارزش های حکومت و آداب اقلیت ها تعارضی وجود داشته باشد. اما برخی از حکومت ها کوشیده اند این تعارض ها را با سلطه گری فرهنگی و زبانی حل کنند.

حق بهره مندی از گام های مثبت حکومت برای ارتقای هماهنگی فرهنگی و حقوق اقلیت های نژادی حکومت ها ملزم هستند تا برای تضمین حمایت از گروه های نژادی تدابیر مناسبی اتخاذ کنند. این تدابیر شامل برنامه ها و سیاست های تشویقی است. همچنین حکومت ها ملزم هستند تا تفاهم نژادی را از طریق نظام آموزشی ارتقا دهند.

حق پناهجویی به دلیل ترس موجه از تعقیق به سبب نژاد، دین، ملیت، عضویت در یک گروه خاص اجتماعی، یا اعتقاد خاص سیاسی این تدبیر در قانون بین المللی پناهندگی به  افراد تبعه ی یک کشور اجازه می دهد تا اگر آن کشور قادر به صیانت از امنیت آنها نباشد به کشور دیگری پناهنده شوند. این یکی از معدود مواردی است که در آن ناتوانی یک حکومت در صیانت از حقوق بشر افراد، این حق را به اتباع آن حکومت می دهد که در کشور دیگری پناه جویند. به علاوه، حکومت ها ملزم هستند تا در اجرای قانون بین المللی پناهندگی از هرگونه تبعیض برپایه ی نژاد اجتناب کنند.

حق پرداخت غرامت

دولت ها ملزم به وضع تدابیری هستند تا بتوانند از طریق دادگاه های ملی  و دیگر مؤسسات دولتی حقوق تضییع شده ی افراد اقلیت ها را ایفا کنند. همچنین افراد حق دارند تا از طریق دادگاه ها ادعای غرامت کنند. این ماده در مورد افراد صادق است اما وقتی قرار بر اعمال آن بر گروه ها باشد، بسیار مجادله برانگیز می شود. مسئله ی پرداخت غرامت یکی از چالش برانگیزترین نکات کنفرانس جهانی علی تبعیض نژادی 2001 بود. زیرا برخی از کشورها بر پردخت غرامت به گروه ها اصرار داشتند در حالی که دولت های غربی (قدرت های استعماری سابق و ایالات متحده) در برابر هرگونه الزامی برای پرداخت غرامت در قبال اجحاف های سابق مقاومت می کردند. این مسئله شبیه مسئله ی پرداخت غرامت به بردگان سابق است.

تنظیمات بین المللی و محلی برای صیانت و ارتقای حقوق گروه های نژادی و قومی تنظیمات قانونی بین المللی در قالب معاهدات بیان شده اند (که توافق، کنوانسیون، یا پروتکل هم گفته می شوند). در تهیه ی این معاهدات، ابتدا حکومت های  را به مذاکره بر سر مفاد معاهده مذاکره می کنند و پس از تکمیل مذاکرات، متن معاهده نهایی می شود و به "امضا"ی نمایندگان دولت ها در می آید. حکومت امضاکننده ملزم به رعایت مفاد معاهده است. یک دولت می تواند به انحای مختلف به یک معاهده مقید باشد. رایج ترین شیوه، الحاق یا پیوستن به معاهده است. دولت هایی هم که در مراحل تدوین یک معاهده شرکت نداشته اند می تواند بعداً به آن بپیوندد. معاهده هنگامی به اجرا گذاشته می شود که تعداد دولت های امضا کننده ی آن به حد نصاب معینی برسد.

هنگامی که حکومتی به یک معاهده می پیوندند، می تواند یک یا چند بند (ماده) از آن را معوق بگذارد، مگر اینکه معاهده تقید به تمام مواد خود را الزامی داشته باشد. معمولا ً یک حکومت در هر زمانی می تواند این تعویق ها را لغو کرد. در برخی کشورها، معاهدات بین المللی مقدم بر قوانین ملی شمرده می شوند. در دیگر کشورها ممکن است قانون ویژه ای باشد که تعهد به معاهدات بین المللی را پس از تصویب در سطح ملی به رسمیت بشناسد. در عمل همه ی حکومت هایی که به معاهدات بین المللی پیوسته اند ناچارند تا در قوانین ملی خود بازنگری کنند، یا قوانین جدیدی تصویب کنند تا قوانین ملی را با معاهدات بین المللی منطبق ساند.

در ادامه برخی از معاهدات اصلی سازمان ملل متحد را که تعیین کننده ی استانداردهای صیانت از اقلیت های قومی و نژادی هستند ذکر می کنیم:

اعلامیه ی جهانی حقوق بشر (مصوب 1948) (مواد 2 و 7)

مطابق اعلامیه جهانی حقوق بشر (ماده 2) هر کس " بدون هیچ گونه تمایز ، خصوصا از حیث نژاد، رنگ ، جنس ، زبان ، مذهب " حق برخورداری از تمام حقوق و آزادی های مندرج در این بیانه را دارد. همچنین ماده ی 7 این اعلامیه تصریح می کند که همه در پیشگاه قانون برابرهستند و حق برخورداری از حمایت قانونی فارغ از هر گونه تبعیض را دارند.

کنوانسیون بین المللی محو همه ی صور تبعیض نژادی (1965)

این معاهده که از سال 1969 به اجرا گذاشته شد جامع ترین معاهده ی مربوط به حقوق اقلیت های نژادی و قومی است. این معاهده به تفصیل شرح می دهد که دولت ها برای محو تبعیض و خشونت نژادی و ارتقای تفاهم و همبستگی نژادی  ملزم به انجام چه اقداماتی هستند.

وظیفه ی نظارت بر این کنوانسیون را کمیته ی محو تبعیض نژادی (CERD) بر عهده دارد که مرکب از 18 عضو متخصص است. دولت ها موظف هستند تا گزارش پیشرفت های خود در جهت اعمال این معاهده را به طور دوره ای به این کمیته ارائه کنند. الزام ارائه ی این گزارش ربطی به این ندارد که آیا دولت مزبور معتقد به وجود تبعیض های نژادی در حیطه ی حاکمیت اش باشد یا خیر. همچنین دولت ها ملزم هستند تا با اتخاذ تدابیر آموزشی پیشگیرانه از این معاهده پشتیبانی کنند، حتی اگر این تبعیض ها را مشکل بالفعل کشور خود ندانند. این کمیته همچنین می تواند با افراد و گروه هایی که مدعی نقض حقوق خود در حیطه ی این معاهده هستند مکاتبه داشته باشد.

کنوانسیون بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (مصوب 1966) (مواد 2، 20، 26 ، 27)

این معاهده ی اصلی دولت ها را ملزم می کند تا حقوق مندرج در آن را "بدون هر گونه تبعیض بر پایه ی رنگ پوست، جنسیت، زبان، مذهب، عقاید سیاسی و غیره، منشاء اجتماعی یا ملی، ثروت، محل تولد و موقعیت اجتماعی" به اجرا بگذارند. (ماده ی 2). همچنین این معاهده دولت ها را ملزم می کند تا در قانون خود هرگونه "نفرت ملی، نژادی، یا مذهبی را که موجب افزایش تبعیض، خصومت و خشونت می شود" ممنوع کنند (ماده ی 20). به علاوه طبق این معاهده همه ی افراد در پیشگاه قانون برابر اند و حق دارند بدون هیچ تبعیضی از حمایت های قانونی بهره مند شوند (ماده ی 26). این حق باید برای اقلیت ها محفوظ باشد که همراه با سایر اعضای گروه شان به آداب فرهنگی، مناسک دینی و تکلم به زبان خود بپردازند (ماده 27).

اساسنامه ی دادگاه جنایی بین المللی رم (1998) (مواد 6 ، 7j)

ماده ی 6 این اساسنامه ی دادگاه جنایی بین المللی، صلاحیت این دادگاه را برای بررسی پرونده های مربوط به نسل کشی گروه های خاص ملی، قومی، نژادی و دینی به رسمیت می شناسد. در ماده ی 7j هم آپارتاید به عنوان جرم علیه بشریت تعریف می شود.

شامخال آبیلوو

آذربايجان - ايسرائيل ايليشگي­لرينين او بير ايستي اوزو بو ايكي اؤلكه­نين توركيه و آمئريكا بيرلشيك دؤولتلرييله­ده ستراتئژيك اورتاق­ليقلاريدير. آذربايجان ايله توركيه آمئريكانين ائشيك پوليتيكاسينا اونلارا قارشي اولومسوز ائتگي بوراخا بيلن كيچيك آما گوجلو ارمني- آمئريكا لوبي­سينين قارشي­سيندا ايسرائيل- آمئريكا لوبي­سينين حيمايه­لريندن امكداشليقلار سونوجوندا يارارلانيرلار.

 آذربايجانين ايسرائيل ايله اكونوميك و سيياسال آلاندا بويوموش ايليشگي­لري وار. ايسرائيل آذربايجاني بولگه­ده اؤزوچون اونملي ايستراتژيك اورتاق گؤرمكده­دير. آذربايجان بونلارا قارشي بوتون ديپلوماتيك ايليشگيني ايسرائيل ايله ساغلايا بيلمه­ميشدير. ايكي اؤلكه­نين اورتاسيندا بو فاكتورون بويوك بير ائتگيسي اولموشدور. ايسرائيل ديش ايشلر باخاني تسيپي ليوني(Tsipi livni) آذربايجان خبر آژانسي Today. Az ايله دانيشيغيندا آذربايجان دؤولتيني خيطاب ائدرك، آذربايجانين ايسرائيلده ندن ائلچي­ليك آچماديغي اوزرينده دئييندي. بو سورغونو يانيتلاماق اوچون بيز بو ايكي اؤلكه­ ايليشگي­لرينين تاريخي گليشيميني گوزدن كئچيريب و آذربايجانين ايسرائيلده ندن ائلچي­ليك آچماديغيني و بونون ندن­لريني اينجه­له­­يه­جه­ييك.

آذربايجان، توركييه و ميصيردان سونرا ايسرائيل ايله گليشميش اكونوميك سيياسال ايليشگي­يه ماليك اوچونجو موسلمان اؤلكه­دير. آذربايجان باغيمسيزليغيني 1991.ده الده ائتديكدن سونرا ايسرائيل ايله ايليشگي­يه باشلاميشدير. آذربايجان سكولار بير دؤولتدير. 8 ميليون نفوسو اولان بو اؤلكه­ ائتنيك اولاراق توركدور و مذهب چوخونلوغونودا شيعه­لر يارادير. بو مذهبي گورونومونه رغما آذربايجان تاريخ­سل اولاراق آنتي سئميتيك بير گله­نه­يه ماليك دئييل. 19.جو يوزيلين سونلاريندا باكي، آذربايجانين صنعت شهري اولاراق روسييا ايمپراتورلوغوندا ايلك صيهيونيست حركتلرين قايناغي اولموشدور. ايلك صيهيون سئونلري(Havevei Zion) 1891 ده باكيدا ياراناراق ايلك صيهيونيست قورولوشلارين 1899.ده يارانماسيني آردينجا گتيردي.

آذربايجان دموكراتيك جومهوريتي­نين(1920- 1918) قيسا دؤنمينده يهود خالق اونيوئرسيته­سينين 1919 ايلينده يارانماسيييلا، همده بير چوخ اوخول، توپلومسال كلوپلار، خيريه قورولوشلار و كولتورل درنكلرله بو حركت گوجلندي. بيرده آذربايجان دموكراتيك جومهورييتي­نين ساغليق باخاني دوكتور يئوسئي گيندئس(Yevsei Gindes)، آشكئنازي يهودويدو.

روسييا تاريخدن اساسن بيلديييميزه گؤره آوروپادا ايلك آنتي سيميتيسم­ين دوغولدوغو يئرلردندير. بو ندنه گؤره آذربايجان جومهوريتي­ 1920.جي ايلده سوويئتلر بيرلييي­نين الييله داغيلماسيندان سونرا، آذربايجاندا بوتون يهود قورولوشلار باغلانديلار. 1960.جي ايلين باشلانيشييلا آذربايجان يهود جمعيتي اوز يئني كولتورل حياتيني بيرداها ياشامايا باشلادي. يهود ساميزدات ياييمي باشلادي. 1987.جي ايلدن سونرا بير چوخ كولتورل و صيهيونيست قورولوشلار يئني­دن باكي و سومقاييت­دا يئرلشمه­يه باشلاديلار، و نهايت 1982.جي ايلده سوويئتلر بيرلييينده ايلك عيبري بولومو و يهود ديني اوخول ياسال اولاراق باكيدا آچيلدي.

بوگون اؤلكه ايسرائيل و يهود آزينليغي ايله اولان ياخشي ايليشگيسينه اويونور. آذربايجان 11000 داغلي يهودون ائويدير. اونلار باكي، كرانسايا سلوبودا و قوبادا مسكن آلميشلار. 5000­-­ه ياخين آشكئنازي يهودلارين چوخلوسو باكي­دا ياشاماقداديرلار.

آذربايجان جومهوريتي­نين ايسرائيل­له اولان ايليشگي­سينه گؤز دولانديرديغيميزدا، آذربايجانين 1991.ده باغيمسيزليغيندان سونرا ستراتژيك آلانلاريندا، گوونليك، تيجارت، كولتورل و ائييتيمسل آليش وئريش قونوسوندا ايسرائيلله ياخشي بير ايليشگيني قورا بيلميشدير. آذربايجان باغيمسيزليغيني قازانديغيندان سونرا، ايكي اؤلكه آراسيندا ائلچي آليش وئريشي قونوسوندا ديپلوماتيك دانيشيقلار باشلانميشدير. ائليئزئر يوتوات(Eliezer Yotvat) ايسرائيلين آذربايجانا گوندريلن ايلك ائلچيسي­يدير، بونا قارشين آذربايجان ائلچي­لييي ايسرائيلده آچيلمادي.

آذربايجان پرزيدئنتي حيدر علييئو اوكتوبرين 2001.­ده آذربايجان ائلچي­لييينين ايسرائيلده آچيلماسينا سؤز وئره­رك، آذربايجان ديش ايشلر باخانيني ايسرائيل دوولتيندن گؤروش آپارمايا گؤندردي. بوگونه كيمي آما آذربايجان بير نئچه سيياسال سورون اوزوندن ايسرائيلده ائلچي­ليك آچما سوروملولوغونو يئرينه گتيره بيلمه­ميشدير. آذربايجان دئييركي، بو گرگين ژئوپوليتيك بير دورومدور. اؤزل­ليكله آذربايجانين ايرانلا قونشولوغو، همده اولوسلارآراسي ايسلام قورولوشلارينا اويه­لييي، ايسرائيلده بو ميسيونون دوغرولماسينا قارشي گلير.

بونلارن هاميسينا رغما، آذربايجان ايسرائيل استراتژيك امكداشليغي آتديم آتديم بؤيومكده­دير. آذربايجان دؤولتي ايسرائيلده AZAL كيمي (اولوسال آذربايجان هاوا خطي) رسمي اولمايان نوماينده­ليكلري واردير.

ايران اسلام جومهوريتي، آذربايجان و ايسرائيل آراسينداكي گليشمه­ده اولان ايليشگي­لردن قايغي­لانماقدادير. ايلهام علييئو 2003­-­ون اوكتوبروندا پرزيدنت اولدوغوندن سونرا، ايران ايسرائيلي اورتادوغودا اوزونون أن بويوك دوشمني سايير؛ بو ندنله ايران آذربايجانين ايسرائيلله ايليشگي­سي­نين كسيلمه­سي اومودويلا اؤز ايليشگي­لريني آذربايجانلا يوكسك بير دوزئيه قالديرماغي هدفله­ميشدير. بونا گوره 2004-ين آگوست آييندا ايرانين يوخاري دوزئيده نئچه عسكري رسمي­سي باكيدان گؤروش آپارديلار. بو گؤروشلرين نيتي آذربايجانين گوونليك قونوسوندا ايسرائيلله امكداشليغيني قيرماسي و ايسرائيل عسكري و جاسوس­لوك اوفيسئرلرينين آذربايجانا گليش­لريني دوردورماغييدير.

آما آذربايجان اوچون ايسرائيلله ايليشگي­لري ايرانلا اولان ايليشگي­لريندن اؤنملي­دير. بونون ندني ايسرائيلين آذربايجانا قاراباغ ساواشيندا ارمني­لرين قارشيسندا آرخا دورمالاريندان و ستراتژيك اورتاقليغيندان قايناقلانير. داغليق قاراباغ ساواشي سونوجوندا، آذربايجانين 20% ياخين تورپاغي ارمني عسكرلرينين ايشغالي آلتينا گئتدي و بو گونه كيمي بو تورپاقلار ارمني­لرين كونترولو آلتيندادي. ساواش بير ميليونا ياخين آذربايجانلي­نين ارمني­لرين ايشغالا آلديغي تورپاقلاردان ديدرگين دوشمه­لرينه ندن اولدو. بو ساواشدا ايران و روسييا اسكي­لري كيمي ارمني­لره يان دوردولار. ساواش باشلانديغي زامان، ايران آذربايجانين بويوك بير چوغونلوغونون شيعه اولماسينا باخماياراق تكجه گئنيش قاپسامدا طرفسيز قالدي. ايران شيعه موسلمانلارينين الييله ايداره اولونان بير اؤلكه­دير. بو اؤلكه­نين قوزئي باتي­سيندا ائتنيك­جه آذربايجانلي اولان و گونئي آذربايجان آدييلا تانينان بير آزينليق توپلومو ياشاماقدادير. 8 ميليونلوق قوزئي آذربايجانلا توتوشدورولدوغوندا گونئي آذربايجانليلار اوست – اوسته 25 ميليونلوق بير نفوسو دولدورماقداديرلار. داغليق قاراباغ ساواشي زاماني، ايران بوندان شوبهه­لييدي كي، اونون آذربايجاندان ارمني­لره قارشي حيمايه­سي 19.جي يوز ايلده آذربايجان و روس ايمپئرييالاري ساواشي سونوجوندا بير- بيريندن آيري دوشن ايكي آذربايجاني بيرلشمه­يه يؤنَلتسين. بونا گوره ايران أرمني­لردن آذربايجانا قارشي حيمايه ائتدي. اؤرنه­يين 1992.ين آپريل­ينده ايرانين ارمني­لر اوچون ياناجاق و دوغال گاز حاضيرلاماسي ارمني­ حركت­لرينين گوج آلماسينا يارديمجي اولدو.

 ايران – ارمني ايليشگي­لرينين گله­جكده­ده گئنيش­لنمه­سي گؤزله­نيلير، و ايندي­ليكده بو ايكي اؤلكه ارمنيستان – ايران دمير يولو و يئني بير گاز خطي­نين دانيشيقلاريني سوردورمكده­ديرلر. ايران ارمنيستاني بير پوتئنسييال ضربه آليجي كيمي آذربايجانين گله­جكده گوجونون آرتماسي­ قارشيسيندا ايشه توتموش.

سيكه­نين او بير اوزونه باخيلديغيندا، 1993.ون آپريل­ينده ارمني­لرين آذربايجان تورپاقلاريني ايشغال ائتديينه جاواب اولاراق، توركييه ارمنيستانا اولان اوز سينيرلاريني باغلادي. گرگين­لييين ياشانديغي بير دورومدا ايسرائيل آذربايجانين تورپاق بوتوولويونو دستك­لَدي. لوندوندا عربجه ياييملانان ألوسط هفته­لييي­نين يازديغينا گوره، داغليق قاراباغ ساواش زاماني ايسرائيل و توركييه آذربايجان اوچون ستينگر فوزه­لر حاضيرلاديلار. بير چوخ آذربايجانليلار ايسرائيل دوستلوغونون داغليق قاراباغ ساواشي سورونونون چؤزومونه، آذربايجانين باتي ايله بيرلشمه­سي و ياخينليغينا يارديمجي اولا بيله­جه­يي اومودونداديرلار.

ايسرائيل همده آذربايجانا امنيت و ايستيخبارات بؤلوم­لرينده ائييتيم ساغلاماقدادير؛ اؤزلليكله گوون قونوسوندا آذربايجان پرئزيدئنتينه ائشيك گؤروش­لرينده. ايسرائيل همده ايرانلا آذربايجانين خزر دنيزي آراليغيندا اورتاق سينيرلاريندا الكترونيك دينله­مه ايستاسيونلاري ياراتميشدير. اوست – اوستده، ايران و ارمنيستان گؤرورلركي، آذربايجان و ايسرائيل امكداشليغي ارمنيستان- ايران ايليشگي­لري اوچون بويوك بير تهديددير، همده گؤرمكده­ديرلر كي آذربايجان ژئواستراتژيك بير محورين پارچاسي اولموشدور. بو محور ارمنيستانين تاريخي دوشماني توركيه، ايسرائيل و گورجيستاندير. بو ندنله اونلار بو محوري قيرماق ايسته­ييرلر.

آذربايجان - ايسرائيل ايليشگي­لرينين او بير ايستي اوزو بو ايكي اؤلكه­نين توركيه و آمئريكا بيرلشيك دؤولتلرييله­ده ستراتئژيك اورتاق­ليقلاريدير. آذربايجان ايله توركيه آمئريكانين ائشيك پوليتيكاسينا اونلارا قارشي اولومسوز ائتگي بوراخا بيلن كيچيك آما گوجلو ارمني- آمئريكا لوبي­سينين قارشي­سيندا ايسرائيل- آمئريكا لوبي­سينين حيمايه­لريندن امكداشليقلار سونوجوندا يارارلانيرلار.

1997.ده ايسرائيل باش باخاني بئنجامين نئتانياهونون(Benjamin Netanyahu) باكي­دان گؤروش آپارماسي ايليشگي­لري يئني بير فازا گوتوردو. بو تاريخدن سونرا ايسرائيل، آذربايجان عسكري گوجونون مودرنلشمه­سينده آذربايجانلا سيخ ايليشگي­يه گيريشدي. بوگون ايسرائيل اوردوسو آذربايجان اوردوسونون ساواش احتيياجلاريني هاوادا، قارادا، همده توپخانا و تانك قارشيتي آلانلاردا اؤدمكده اونملي رول اوينايير.

11/9 تئرور اولايي سونراسي آذربايجان آمئريكانين يانيندا دونيادا تئروريزمه قارشي ساواشدا يئر آلدي. بو اولاي سونراسي آذربايجان – آمئريكا آراسيندا گوون قونوسوندا يئني امكداشليق آلاني آچيلدي. آذربايجان عيراق و افغانيستان ساواشلاري اوچون آمئريكان اوردوسونا هاوا كوريدورو آچيب، همده آمئريكانين عيراقداكي كوآليسيونونا قوشولموشدور. بو باش وئرن­لر آذربايجان- ايسرائيل ايليشگي­لريني ستراتئژيك بير بيچيمده ايرلي­ گوتورموش، ندني­ده ايسرائيلين اورتا دوغودا آمئريكانين ايلك و اونملي اورتاقلاريندان اولماسينا قاييدير.

آذربايجان- ايسرائيل دوستلوق جمعيتي ديپلوماتيك و تيجارت قوللاريندا ايكي باشلي ايلگي­لري راحات­لاشديريب گئنيش­لنديرمكده­دير. ايلگي­لرين يارانديغي زاماندان بري، اكونوميك امكداشليقلار آذربايجان و ايسرائيل آراسيندا يئترلي بويوموشدور. آذربايجانين آچيق بازار، ليبرال اكونومي ياراتما چابالاري و همده صنعتدن دؤولت موداخيله­لريني گؤتورمه جهدلري، ايسرائيل كومپاني­لريني آذربايجان بازارلارينا چكيب گتيرمكده­دير. چوخلو كومپاني­لر بير چوخ آلانلاردا ياتيريم ياتيرتميشلار. 1994.ده آذربايجان­دا ايلك سئللولار تئلئفون اوپئراتورو باك­سئل­(Bakcell)، آذربايجان ايليشگي­لر باخانليغي(Ministry of Communication) و GTIB­-ين(ايسرائيل) اورتاق ياتيريميلا يولا دوشمه­سي ايسرائيل كومپاني­لرينين آذربايجاندا ياتيريمچي­ليغيندان ياخشي بير اورنك­دير.

آذربايجان – ايسرائيل تيجاري فورومونون باشقانينا گؤره، بير چوخ ايسرائيل كومپاني­لري انرژي بولومونده آذربايجاندا ايشله­مكده­ديرلر. اؤرنه­يين، آذربايجانا اؤزلليكده نئفت - گاز ساحه­سينده يوخاري تئكنولوژي يارديم و دسته­يي وئرن بير ايسرائيل­لي شيركت 2000.جي ايلده آذربايجاندا بير اوفيس آچدي. بيرلشميش ميلتلرين ستاتيك­سال اينجه­لمه­سينه گؤره، آذربايجان ايخراجاتي 2004-1997 ايل­لر آراسيندا 2 ميليون آمئريكان دولاريندان 323 ميليون دولارا آرتيشي اولموشدور. ايسرائيل آذربايجان نئفتي­نين 2002 ايلينه كيمي ايتالييادان سونرا بويوك آليجي­سي­يدير. بو آذربايجان و ايسرائيل آراسيندا انرژي بولومونده گيزليجه بؤيويَن بير امكداشليق­دير.

2005 ايلي آوريل آيي سونراسي ايسرائيلين آذربايجانداكي ائلچي­سي آرتور لئنك(Arthur Lenk) همين ايلين ژوئن­ينين 5.ده، خزر نئفت - گازينين باكي­داكي 14.جو  توپلانتيسيندا آذربايجان و ايسرائيلين انرژي ساحه­سينده سوركلي امكداش­ليقلاريندان دانيشدي. ايسرائيل و آذربايجان سيخ سيياسال و اكونوميك ايش بيرليك­لري وار. بو امكداشليغين اونملي بؤيوتلريندن بيري ايسرائيلين باكي- تيفليس- جيهان بوروسوندان نئفت آلماسي­دير. ايكي اؤلكه ايليشگي­لري گليشمه­كده­دير. سوركلي ايكي اولكه باخانلارينين ايكي طرفلي گؤروشلري اولور. آذربايجان اكونومي باخاني حيدر بابايئو فئورييه آييندا ايسرائيل­دن گؤروش آپارميش. آذربايجان ائشييينده ياشايانلارين كوميته باشقاني ناظيم ايبراهيموف آوريل آييندا آذربايجان نقليه باخانليغي ضياء ممدوفلا بيرليكده ايكي هفته بوندان اونجه ايسرائيل­دن گؤروش آپارديلار. ايسرائيل ديش ايشلر باخانليغي رسمي­سي جوزف گال(Joseph Gal) بو سونلاردا آذربايجاندايدي. بو ايلين ايكينجي ياريسيندا باش باخان يارديمچيسي ستراتژيك پلانلاما باخاني آويگدور ليبئرمن(Avigdor Liberman)، نقليه باخاني شائول موفازلا((Shaul Mofaz بيرليكده آذربايجاندان گؤروش آپاراجاقلار. بو دوروملار هاميسي ستراتژيك مسئله­لريله اوست – اوستده دوشمكده­ديرلر. منيم دوشوندويومه آذربايجان – ايسرائيل ايليشگي­لري بيرچوخ ستراتژيك اؤزلليك داشيماقدادير.

ائلچي همده دانيشيغيندا ايسرائيلين، خزر نئفتي­نين آشكئلون- ايلات(Ashkelon-Eilat) بوروسويلا آسييايا ساتيشيندا ستراتژيك بير اورتاق اولماق ايسته­يير. كئچن ايل بويوجا دانيشيقلار بير نئفت خطي­ يارانا بيله­جه­يي همده توركييه­دن ايسرائيله نئفت- گاز داشينماسي­نين ايمكانلاريني اينجه­لَدي. اونون دئدييينه گوره بو ايش مومكون­لشدييينده، آذربايجان نئفت ساحه­سينده قونومونو هيند اوكئانينا قدر گئنيشله­ده­جكدي.

بونلارين هاميسي گوسترير كي، ايسرائيل خزر دنيزي بولگه­سي­­نين گاز ايدخالي­نين اولاسي­ايمكانلاريني آختارماقدادير. بونون ندني وارلي اؤلكه­لرين گازا احتيياجلاريندان و ايستكلريندن دوغماقدادير. آما اونلارين چوخلوسونون اونو الده ائتمه شانسي يوخدور. بو ندن ايسرائيلين آذربايجانلا امكداشليق ائتمه­سينه يئترلي­دير.

آذربايجان- ايسرائيل  ايليشگي­لرينين گله­جه­يي بللي دئييل. بونون ندني يوخاريدا دئديييم كيمي آذربايجانين OIC­يه (ايسلام كونفرانسي اؤرگوتو) اويه­لييينه گؤره­دير. بو اؤرگوت 1969.جي ايلده عربلرين 1967 ساواشيندا (6 گون ساواشي) كواليسيونلارينين ساواشي اودوزدوقلارينا جاواب اولاراق ياراندي. بو اورگوتون اؤنملي مقصدي ايسرائيلين 1947.ده باغيمسيز بير دوولت كيمي بيرلشميش ميلتلر طرفيندن تانينديغيندان سونرا (بيرلشميش ميلتلر گئنل قورورلونون 181.جي قراري) ايشغال ائتدييي قوتسال تورپاقلاري بيرداها اله آلماقدير.

بوگون عرب دونياسي ايسرائيل عسكرلرينين قوتسال يئرلردن بيرلشميش ميلتلرين 242 و 339.جو قرارلارينا داياناراق چيخمالاريني ايسته­يير(بو قرارا گوره ايسرائيل 1947 سينيرلارينا قاييتمالي­دير). عرب دونياسي­نين دسته­ييني آلماق اوچون آذربايجان بو پلانا آرخادير. ايسرائيل- لوبنان ساواشيندا آذربايجان OIC اويه­سي 8 دوولت­لردن بيريييدير كي، ايسرائيله اولتيماتوم وئرََرك، لوبناندا شيدتين دوردورولماسيني ايسته­ييردي. آذربايجان همده باريشي قوروما گوجون لوبنانا گوندريلمه­سيني دستك­له­ين­لردنييدي.

ايران- آمئريكا- ايسرائيل ايليشگي­لرينين گرگين­لشدييي بير دؤنمده، ايسرائيل­له ديپلوماتيك ايليشگي­لرين بؤيومه­سي ايراني آذربايجانا قارشي حركته كئچيره بيلر. بو آذربايجان گووني اوچون بويوك بير قورخودور. بونون ندني ايرانين دونه­لرجه آچيقلامالارينا قاييدير. ايرانين دئديكلرينه گؤره آمريكانين ايرانلا تكرار ساواشا باشلاماسي، هر شئي­دن اؤنجه اونون اورتادوغوداكي موتفيق­لريني ايرانين ايلك هدفينه چئويره­جكدير. بوگون آمئريكا ايران آراسي گرگين­دير، و ايسرائيل آمئريكانين بو قونودا بويوك دستكچي­سي­ اولدوغونا گؤره ايرانين ايلك اولموشدور. آذربايجانين ايسرائيل­له آچيق ديپلوماتيك ايلگي قورماسي، چوخ اونملي قونشوسو اولان ايرانلا ايليشگي­لرينين گرگين­لشمه­سي دئمكدير. بونا گوره بو دونم اوچون بو دنگه­لي توتوم ياخشي بير ديپلوماسي اولا بيلر.

بو فاكتورلارين هاميسييلا برابر آذربايجان اكونومي و كولتور آلانلاريندا ياخشي بير ايليشگي­لري ايسرائيلله قورا بيلميشدير. آذربايجان رسمي­لرينين دئدييينه گوره، آذربايجان ايسرائيلده بير آليش وئريش اوفيسي آچماغي پلانلاميش كي بو اوفيس آذربايجان دوولتيني ايسرائيلده تمثيل ائده­جكدير. Jerusalem post .ا دانيشان آذربايجان ديش ايشلر باخاني ائلمار ممدوف همده آرتيردي كي ايسرائيل­له بوتون ديپلوماتيك ايليشگي­لري قورماق، قوشقوسوز ياخيندا باش وئره­جكدي.

ايسرائيللي ياتيريمچي­لارين ماراغي تكجه انرژي آلانينا سينيرلي اولمور. اونلار آذربايجان اكينچي­ليك بولومونون نفت­دن سونرا بويوك ايش آپارانلاري ساييليرلار. آذربايجان بير تولئرانسلي دوولت­دير. بوتون اؤلكه­لرله ايليشگي قورماغا ماراقليدير. بو ايليشگي­لر آذربايجانين گوونينه، اولوسال چيخارلارينا، و همده اولوسلار آراسي پرستيژينه ضربه وورماياجاقدير.

بو چئویری Why Azerbaijan Has No Full Diplomatic Relations With Israel یازیسیندان آلینمیشدیر.

قايناقلار:

1. Hilary Leila Krieger: May 17, 2006,.Azerbaijan to open trade office in Israel., Jerusalem Post

2. Ilya Bourtman: Summer 2006, .Israel and Azerbaijan^s Furtive Embrace., Middle East Quarterly,     pp.47-57

3. Israeli Ambassador: 27 June 2007 .Azerbaijan and Israel have strategic relations.,

    http://www.azertag.com/index_en.html

4. Joanna Sloame: July 10, 2006 .The Virtual Jewish History Tour Azerbaijan.

    http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Azerbaijan.html

5. Lev Krichevsky: February 9-13, 2006, .In meeting with Jews, Azeri leader hints at stronger relations with Israel, http://www.ncsj.org/AuxPages/021306Azerbaijan.shtml

6. Soner Cagaptay and Alexandr Murinson: March30, 2005, .Good Relation between Azerbaijan and Israel: A Model for Other Muslim States in Eurasia. The Washington Institute for Near East Policy

7. Shamkhal Abilov, 25 July, 2007, Interview with Dr. Rovshan Ibrahimov 8. Day.Az interview with Israeli Foreign Minister Tsipi Livni, 10 November 2008,        http://www.today.az/news/politics/48863.ht