یاداشت سیاسی اویرنجی: آذربايجان و جنبش سبز در ایران
یاداشت سیاسی اویرنجی: آذربايجان و جنبش سبز در ایران
به نظر مى رسد دوران يكسان سازى فرهنگى و سياسى و اجتماعى كه از دوران اقتدار رضا خان شروع شده و با دستيارى و همت روشنفكر نماها و خود فروختگان دربارى با زور تفنگ و باتوم و زندان از سوى رضا خان و بعدا از سوى پسرش و پس از انقلاب از سوى حكومت جمهورى اسلامى بر تورك ها و ديگر ملل ساكن در مرزهاى ايران اعمال مى شد و هنوز نيز با وحشيت تمام ادامه دارد به آرامى در حال به سر آمدن است. آگاهى روز افزون ملت تورك آذربايجان و بسط ايده هاى آزادى زبانى و فرهنگى در بين توده هاى مردم بازگشت به گذشته را نا ممكن نموده و افق هاى روشنى در مقابل تورك ها و ديگر ملل غير فارس گشوده است. شايد يكى از بزرگترين دستاورد هاى مبارزات مدنى سالهاى اخير در آذربايجان آگاهى به نيروى خود و بينش متفاوت و موثر به منافع خود است. تجارب تلخ صد سال گذشته به مردم آذربايجان آموخته است كه اگر امرى براى منطقه خاصى در ايران مثبت قلمداد شود به معنى آن نيست كه آذربايجان نيز از آن امر بهره خواهد برد. اين امر چه بسا كه به ضرر منافع آذربايجان نيز تمام شود. مردم ياد گرفته اند كه تفاوت هاى فرهنگى،اقتصادى، سياسى و اجتماعى آذربايجان با ديگر نقاط لزوما راهى متفاوت براى رسيدن به اهداف را نيز مى طلبد. آذربايجان بدنبال آزادى از يوغ فرهنگى است. مناطق مركزى ايران چنين مشكل و هدفى ندارند. آذربايجان سالهاست بالاترين در صد مهاجرت به ديگر نقاط ايران بدليل وضعيت پايين اقتصادى را داراست. مناطق مركزى ايران چنين مشكلى ندارند. مشكلات اقتصادى آذربايجان متفاوت با مشكلات مناطق مركزى است. آذربايجان بايد پيش از هر چيزى براى بدست آوردن ابتدايى ترين اهرم هاى لازم براى رساندن صدا و نظر مردم خود به گوش ديگران تلاش كند. طبيعى است كه دمكراسى بهترين بستر براى رسيدن به خواسته هاى آذربايجان است. اما آيا آزادى در تمام نقاط ايران به يكسان جريان خواهد يافت؟
هر جنبش مردمى كه با راه و روش هاى دمكراتيك و پلوراليستى به دنبال برقرارى دمكراسى و استقرار نظامى مبتنى بر حقوق بشر باشد شايسته حمايت است. حمايت از "جنبش سبز" نيز پيرو همين اصل است. حمايت عملى اما بايد در چارچوب مشخص و آشكارى جريان يابد. مشكلات و مطالبات ملل غير فارس در شعارها و استراتژى "جنبش سبز" تبلور مشخصى نيافته است. و اين شايد يكى از دلايل آرامش در مناطق غير مركزى ايران است. تاريخ مى آموزد كه هيچ تضمينى براى رسيدن همزمان و يكسان به خواسته ها در مركز و استانها وجود ندارد. هيچ اميدى وجود ندارد كه حتى در صورت حذف ديكتاتورى در تهران ملت آذربايجان به آزادى هاى فرهنگى و زبانى خويش دست يابد. هيچ نشانى براى تحقق يابى خواسته هاى آذربايجان در زمان حاضر وجود ندارد. به نظر مى رسد آذربايجان نمى تواند و نمى خواهد بدون هدفمندى مشخص كه در راستاى تحقق مطالباتش باشد به خيابان بيايد. ديگر ملل غير فارس نيز از اين امر مستثنى نيستند.
تفاوت هاى تاريخى، اجتماعى، فرهنگى و سياسى آذربايجان با ديگر نقاط ايران امروزه ديگر قابل لاپوشانى تحت شعار ها و دكترين هاى دروغ پرداز نيستند. آذربايجان به آن حد از آگاهى سياسى رسيده است كه دنباله رو جريانات غير خودى نباشد. آذربايجان تفاوت ها را مى بيند و بر آنها تاكيد دارد و همين شناسايى واقعيت ها بخودى خود راه رسيدن به اهداف را نيز متفاوت مى سازد. به احتمال قريب به يقين دوران انقلاب بهمن ٥٧ كه يكپارچگى خيزش مردم عليه ديكتاتورى شاه غيرقابل انكار بود تكرار نخواهد شد. ملل ايران اولويت هاى يكسانى در مبارزات خود ندارند و بعيد به نظر مى رسد در آينده يكپارچه عمل كنند و به همين دليل تفاوت رفتارها پس از انتخابات رياست جمهورى دوره دهم در تهران و مناطق مركزى با ديگر استانها امرى طبيعى و در آينده نيز اين تفاوت عملكردها شايد به روندى عادى تبديل شود.
